Đạp xe tốt cho tim mạch, sức bền và kiểm soát cân nặng. Nhưng một câu hỏi khiến không ít nam giới băn khoăn: ngồi trên yên xe quá lâu có ảnh hưởng đến “bản lĩnh đàn ông”. Giới khoa học đã tranh luận về vấn đề này trong nhiều năm, khi ngày càng có nhiều lo ngại rằng việc ngồi trên yên xe đạp quá lâu có thể ảnh hưởng đến sinh lý nam giới.
1. Nhiều nghiên cứu, cánh đàn ông vẫn âu lo
Trong công trình công bố năm 2026 trên tạp chí International Journal of Physical Activity and Health, các nhà khoa học thuộc Đại học Shihezi (Trung Quốc) đã xem xét 31 nghiên cứu. Trong đó, 8 nghiên cứu với 4.729 người đạp xe và 2.843 người không đạp xe được đưa vào phân tích gộp.
Kết quả không tìm thấy sự gia tăng có ý nghĩa thống kê về nguy cơ rối loạn cương dương ở người đạp xe. Tỉ số nguy cơ (risk ratio) là 1,16, tức nhóm đạp xe có nguy cơ bị rối loạn cương dương cao hơn nhóm không đạp xe khoảng 16% – con số không quá lớn.
Điều này có nghĩa là chưa có đủ bằng chứng khẳng định đạp xe gây rối loạn cương dương, chứ không đồng nghĩa với việc đã chứng minh môn thể thao này hoàn toàn vô hại trong mọi tình huống.
Cần lưu ý, công trình năm 2026 hiện mới được công bố dưới dạng tóm tắt, chưa phải báo cáo nghiên cứu đầy đủ. Trước đó, một phân tích đăng trên Sexual Medicine Reviews năm 2021 lại đưa ra kết quả đáng lo ngại hơn.
Từ dữ liệu của 3.330 người đạp xe và 1.524 người thuộc nhóm đối chứng, nhóm tác giả ghi nhận sau khi hiệu chỉnh tuổi và các bệnh lý đi kèm, nhóm đạp xe có odds (tỉ số giữa xác suất mắc và không mắc) bị rối loạn cương dương cao gấp hai lần. Tuy nhiên, các tác giả cũng nhấn mạnh rằng bằng chứng còn hạn chế và kết quả giữa các nghiên cứu chưa đồng nhất.
Ở chiều ngược lại, nghiên cứu đa quốc gia đăng trên The Journal of Urology năm 2018, phân tích dữ liệu của 3.932 nam giới, cho thấy người đạp xe không có chức năng tình dục kém hơn nhóm bơi lội hoặc chạy bộ. Dù vậy, người đạp xe có odds bị hẹp niệu đạo cao hơn. Vì thế, chưa thể quy mọi vấn đề sinh lý cho việc đạp xe.
2. Nguy cơ nằm ở chiếc yên?
Theo Viện An toàn và Sức khỏe nghề nghiệp Mỹ (NIOSH), thuộc CDC, yên xe truyền thống có thể tạo áp lực kéo dài lên đáy chậu, vùng mô mềm nằm giữa cơ quan sinh dục và hậu môn. Áp lực này có thể chèn ép mạch máu, dây thần kinh, gây tê vùng sinh dục và có khả năng liên quan đến rối loạn cương dương.
Một nghiên cứu trên nhóm cảnh sát Mỹ thường xuyên tuần tra bằng xe đạp cho thấy sau sáu tháng chuyển sang sử dụng loại yên không có phần mũi nhô ra phía trước, áp lực lên đáy chậu giảm 66%.
Tỉ lệ người cho biết không bị tê vùng tiết niệu – sinh dục khi đạp xe tăng từ 27% lên 82%. Điểm đánh giá chức năng cương qua bảng hỏi cũng được cải thiện, dù phép đo khả năng cương dương ban đêm không ghi nhận thay đổi.
Tuy nhiên, cần phân biệt giữa tê vùng sinh dục, rối loạn cương dương và vô sinh. Tê vùng sinh dục liên quan đến cảm giác hoặc tình trạng chèn ép thần kinh; rối loạn cương dương là khó đạt hoặc duy trì độ cương cần thiết để quan hệ tình dục; còn vô sinh liên quan đến khả năng sinh sản.
Một tổng quan năm 2024 về vận động sức bền và chất lượng tinh dịch ghi nhận một số thay đổi ở người tập luyện cường độ cao. Tuy nhiên, bằng chứng còn ít và chất lượng thấp, chưa thể kết luận rằng người đạp xe phong trào có nguy cơ vô sinh cao.
3. Làm sao để đạp xe an toàn?
Một tổng quan khoa học về bảo vệ vùng đáy chậu trên Cleveland Clinic cho thấy yên xe không có phần mũi hoặc xe đạp nằm có thể giúp giảm áp lực tại vùng nhạy cảm. Việc thỉnh thoảng đứng lên bàn đạp để giải phóng áp lực cũng là biện pháp có cơ sở hỗ trợ, dù vẫn cần thêm bằng chứng.
Nam giới nên lựa chọn xe và yên phù hợp với vóc dáng; điều chỉnh ghi đông để tránh dồn quá nhiều trọng lượng về phía trước; đồng thời tăng quãng đường đạp xe một cách từ từ. Nếu xuất hiện tình trạng tê hoặc đau, cần dừng lại và điều chỉnh tư thế. Khi triệu chứng kéo dài, tái diễn hoặc đi kèm khó cương, nam giới nên thăm khám chuyên khoa nam học – tiết niệu.
Bác sĩ tiết niệu Petar Bajic, trong bài tư vấn của Cleveland Clinic, cho biết phần lớn trường hợp rối loạn cương dương có liên quan đến vấn đề lưu thông máu, chứ không đơn thuần do vật chúng ta đang ngồi lên. Các bệnh lý như đái tháo đường, bệnh tim mạch, thuốc điều trị hoặc yếu tố tâm lý cũng có thể góp phần gây ra tình trạng này.
Như vậy, đạp xe không phải là “kẻ thù” của bản lĩnh đàn ông. Quan trọng hơn số cây số chinh phục mỗi ngày là tư thế đạp xe phù hợp và khả năng lắng nghe những dấu hiệu từ cơ thể.
